Zelf tuintegels maken

In een moestuin voor kinderen is altijd een stukje om te spelen. Een verstopplekje, een stukje gras om te ravotten of wat hoge struiken om van te snoepen en tussendoor te lopen. Het is leuk om hierbij een paadje aan te leggen met zelfgemaakte tegels.

In de les Paden en Terras kun je lezen hoe je een terras aanlegt en met welke (natuurlijke) materialen je paadjes kunt maken. Voor paadjes kun je bijvoorbeeld gebakken kleiklinkers, boomschors of houtsnippers gebruiken. Grind en schelpen zijn schaarser en daarom minder milieuvriendelijk. Ook natuursteen is niet zo milieuvriendelijk, zeker niet als het uit het buitenland komt en gepolijst is. Kies dan liever voor onbewerkte natuursteen uit Nederland of omringende landen.

Zelf stapstenen maken

Maar het leukste pad maak je met zelfgemaakte tuintegels.

Zelf tuintegels maken doe je met cement, niet zo milieuvriendelijk materiaal, want er komt bij de productie veel CO2 vrij. Maar het is wel gemakkelijk om mee te werken en stevig materiaal. Je kunt bij de bouwmarkt vragen naar duurzaam cement dat is gemaakt van hergebruikte materialen.

Tegels kunnen ook van klei worden gemaakt. Hieronder lees je beide methodes.

Tegels van cement

Hoewel cement niet milieuvriendelijk is, is het wel heel gemakkelijk werken.

Wat heb je nodig?

  • Vormpjes: pizzadozen (eventueel bekleed met plastic folie), plastic borden, alles wat een lage rand heeft en geen cement doorlaat.
  • Cement: dit koop je bij een bouwmarkt. Lees op de zak hoeveel cement je ermee kunt maken. Hoeveel je nodig hebt, is afhankelijk van het aantal stenen dat je wilt maken.
  • Decoratie: mozaïeksteentjes, schelpen, kiezels, knikkers.
  • Troffel om het cement mee glad te strijken

Zo maak je de tegels

  1. Mix het cement totdat het zo dik is als een milkshake. Lees goed de gebruiksaanwijzing op de zak.
  2. Giet het in de vorm en strijk het glad met de troffel.
  3. Wacht een kwartier totdat er wat vocht op staat en dep dit weg met papier. Doe je dat niet, dan bestaat de kans dat de afdruk die je wellicht wilt maken van een hand of voet, zich vult met water en je opnieuw kunt beginnen.
  4. Voel met je vinger of het cement stevig genoeg is (maar niet te hard) om een voet- of handdruk te maken. Duw zachtjes. Doe er ook voorzichtig de decoratiematerialen in.
  5. Laat minstens 2 dagen drogen. Hoe langer de tegel droogt, des te kleiner de kans is dat hij breekt. Niet in de zon drogen, maar bij kamertemperatuur. Als de tegel te snel droogt, kan hij barsten. Beweeg de tegel niet terwijl deze droogt!
  6. Is de tegel droog, poets dan de vegen cement van de decoratie weg, bijvoorbeeld met een tandenborstel. Haal de tegel uit de vorm.

Hier kun je in een filmpje het hele proces bekijken.

Stapstenen van klei

Klei is natuurvriendelijker, maar iets bewerkelijker, omdat je de klei moet bakken bij 1000 C °. Dat doe je bij een pottenbakker of iemand anders met een oven die op hoge temperatuur kan branden. Je moet de tegels bovendien glazuren, wil de tegel netjes blijven.

De droog- en baktijden zijn vrij lang, dus geduld heb je wel nodig voor deze procedure!

Wat heb je nodig?

  • Steengoedklei (= type klei) die zo hard wordt dat je erop kunt lopen. Bijvoorbeeld steengoedklei Westerwald met chamotte (11SF of 11S)
  • 2 houten plankjes zo dik als je de tegels wilt maken
  • Houten planken iets breder dan het gewenste tegelformaat
  • Meetlat
  • Deegroller
  • Mes
  • Fijn schuurpapier
  • Glazuur (zoek online of vraag ernaar bij een porselein- of steenbakker)

Zo maak je de kleitegels

  1. Duw de klei met de hand plat. Rol de klei uit met een rol die je aan de twee kanten op de houten plankjes laat rusten. Draai de klei enkele keren om en rol goed over de klei totdat deze even hoog is als de plankjes.
  2. Snijd de tegels uit de lap klein in de gewenste tegelmaat.
  3. Leg de tegeltjes tussen planken. De planken mogen niet veel breder zijn dan de tegels zodat er voldoende beluchting is. Laat ongeveer twee weken drogen.
  4. Schuur de tegel lichtjes op met fijn schuurpapier.
  5. Nu worden de tegels gebakken. Voor deze bewerking kan je terecht bij lokale steenfabrieken of pottenbakkers. De ovens gaan tot 1000 °C, houd er rekening mee dat jouw tegels tenminste een week in de oven zitten.
  6. Dompel de tegel in glazuur en wrijf de onderkant schoon met een spons. Laat ongeveer tien minuten drogen. Nu kunnen de tegels nog een keer in de oven om een tweede keer te worden gebakken.

Tip

Spreek met de plaatselijke steen- of pottenbakker af op welke temperatuur de tegels gebakken worden, deze hangt namelijk samen met het soort glazuur dat je moet gebruiken.

Kijk hier hoe tegels van klei worden gemaakt. Dit zijn wandtegels, maar groter en dikker kun je op dezelfde manier tuintegels maken.

Het paadje leggen

Als de tegels klaar zijn, wil je ze natuurlijk in een paadje neerleggen. Dit heb je daarvoor nodig:

  • Potlood en papier
  • Touw
  • Een schep
  • De versierde tegels
  • Een meetlint
  • Bouwzand

Zo leg je het paadje

  1. Maak een ontwerp van je pad op papier waarbij je rekening houdt met de grootte van de tegels. Bedenk hoe diep of juist hoog je de tegels wilt leggen.
  2. Vertaal het ontwerp naar het pad in de tuin. Markeer de randen met touw.
  3. Meet hoe lang het pad is geworden en kijk of het aantal stapstenen daarop is afgestemd. Hoe ver komen de tegels van elkaar te liggen?
  4. Graaf de plekken waar de tegels komen uit. Hoe diep je graaft, hangt samen met hoe die of juist hoe hoog je de tegels wilt neerleggen. Je kunt de tegels gelijk met de grond laten komen, iets onder de grond, of omhoog.
  5. Maak de grond waar de tegels komen waterpas en strooi er een laag bouwzand op. Zo liggen de tegels stabieler.
  6. Leg de tegels in het gewenste patroon. Pas de hoeveelheid bouwzand onder de tegels aan om ze waterpas te houden.

Tips

  • Bescherm je handen met werkhandschoenen bij het verplaatsen van de tegels.
  • Leuk is om van elk kind uit de klas een voetafdruk te maken en zo een voetenpad te leggen, eventueel met de namen erbij.
  • Een sterrenpad met handafdruk en namen kan natuurlijk ook.
  • Of je maakt elk jaar een voetafdruk van jouw kind zodat je groeiend voetenpaadje krijgt.

Foto door Mary-Lynn gepubliceerd onder CC-licentie.